نگران از دست رفتن گردش چند هزار میلیارد تومانی حج هستید یا حجاج؟

به گزارش «تابناک»، بعد از اتفاقات شومی که در حج تمتع سال گذشته رخ داد و جهان اسلام را به سوگ نشاند، حمله به کنسولگری سعودی ها در مشهد مقدس و سفارت ایشان در تهران لازم بود تا اعزام حجاج ایرانی به حج در هالهای از ابهام قرار گیرد. به ویژه آنکه پیشتر در فرودگاه جده اتفاقی شوم رقم خورده بود که خشم ایرانیان را برانگیخته و موجب شده بود که اعزام حجاج ایرانی به عمره تا مجازات خاطیان آن پرونده لغو شود.

این سه گانه خاص در روابط دو کشور، به ویژه برای آنانی که چشم انتظار اعزام به حج بودند، یک معنا بیشتر نداشت؛ اینکه احتمال اعزام حجاج ایرانی به سرزمین وحی، دست کم تا مدتی بسیار ناچیز خواهد بود و حتی اگر این گونه نشده و اعزامی صورت گیرد، تحت تدابیر بسیار ویژه، هم از طرف ایرانیان و هم از سمت سعودی ها خواهد بود.

البته این گمانه زنی ها مربوط به زمانی بود که هنوز مقامات حج دو کشور سکوت کرده بودند و به ظاهر تمایل داشتند اختلافات پیش آمده در این مقوله خللی وارد نکند. از جمله زمانی که سعودی ها در واکنش به اشغال سفارتشان در تهران، سفارت ایران در کشورشان را تعطیل کرده و به دیپلمات های ایرانی برای ترک این کشور اولتیماتوم دادند ولی در خصوص کارگزاران ایرانی حج که در آن کشور اقامت داشتند، چنین تصمیمی نگرفتند.

با این رویه به نظر میرسید که قرار نیست تیرگی روابط دو کشور دامن حج را بگیرد تا اینکه موسم حج نزدیک شد و خبری از مذاکرات مقامات حج کشورمان و مقامات عربستانی نشد. اتفاقی که با سه ماه تاخیر رخ داد و به مذاکراتی منجر شد که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی کشورمان آن را «سرد و تحکمی» میخواند.

همه اینها در حالی است که میبینیم سعودی ها هنوز خاطیان فرودگاه جده را به مجازات نرسانده اند و به گونه ای در این خصوص عمل میکنند که بعید به نظر میرسد با نهایت مثبت اندیشی، بتوان آن را چیزی غیر از کارشکنی و دشمنی خواند. رویکردی که در پرداخت نشدن جان باختگان حادثه سقوط جرثقیل در حاشیه مسجد الحرام نیز دیده میشود.

البته رئیس سازمان حج و زیارت کشورمان از مذاکره درباره این موارد با سعودی ها خبر میدهد و به نقل از ایشان، وعده پرداخت مبالغ دیه ظرف یک ماه و نیم آینده و همچنین اعلام حکم مجازات خاطیان فرودگاه جده را میدهد اما حتی او نیز نمیداند که آیا مذاکراتی که قرار است با سعودی ها در این خصوص تکرار شده و مشکلات به کمک آن از پیش رو برداشته شود، به نتیجه خواهد رسید یا خیر.

بدین ترتیب مشخص میشود که ظاهرا اعزام شدن یا نشدن زائران ایرانی، به عربستانی ها بستگی دارد نه ما چراکه اگر ایشان به تعهدات خود عمل نمایند و دیه زائران جان باخته ایرانی را پرداخت کرده، خاطیان فرودگاه را به مجازات رسانده و چند شرط دیگر را عمل نمایند، متقاضیان ایرانی حج راهی دیار وحی خواهند شد و اگر این گونه نشود (سعودی ها به تعهداتشان عمل ننمایند) از ایران فردی به حج تمتع امسال نخواهد رفت.

این در حالی است که وقتی تمامی رنجی که از ناتوانی عربستانی ها در اداره حج در سال گذشته کشیدیم را به یاد میآوریم و بی تفاوتی عجیب ایشان به اتفاقی که در جده رخ داد و موجب شد ایرانیان رفتن به سفر عمره را تا مجازات خاطیان تحریم کنند، درخواهیم یافت که با اشکالی بزرگ مواجهیم؛ آنقدر بزرگ که میبینیم به جای آنکه ما تصمیم بگیریم در حج حضور داشته باشیم یا خیر، این تصمیم گیری به نوعی به دست سعودی ها افتاده است!

در چنین شرایطی است که میگوییم اصرار برخی مسئولان ایرانی به اعزام حجاج ایرانی به عربستان، تعجب آور و حتی شائبه برانگیز است چراکه شروع حج در شرایطی که هنوز سعودی قائل به پرداخت دیه زائران ایرانی که بر اثر قصور ایشان جان باخته اند نیستند، نگرانی های زیادی به همراه خواهد داشت و بعید است به رعایت احترام حجاج ایرانی منجر شود. بر این اساس آیا جا ندارد نگران رعایت نشدن کرامت ایرانیان باشیم و همان گونه که یکبار پیشتر با تصمیم امام خمینی(ره) مدتی رفتن به حج را تحریم کردیم، اعزام ایرانیان به کشوری که در دشمنی با ما از هیچ تلاشی فروگذار نیست را به صلاح ندانسته و به بعد از تحقق برخی خواسته هایمان موکول نماییم؟

براستی در چنی شرایطی چه دلیلی دارد که امثال مسئولان سازمان حج و زیارت کشورمان به شدت پیگیر مذاکره با سعودی ها در این خصوص هستند، حال آنکه میبینند هیچ کدام از شروط کشورمان برای عربستانی ها به نتیجه نرسیده و جز وعده های گول زننده، هیچ واکنشی از طرف مقابل دیده نمیشود؟ مگر نه اینکه این مقامات وظیفه دارند کرامت حجاج ایرانی را پاس داشته و برای احقاق حقوق ایشان تلاش کنند؟ آیا حقوق حجاجی که سال گذشته راهی سرزمین وحی شدند استیفا شده که برای اعزام جمعیت بزرگ دیگری از ایرانیان به حج مذاکره میکنند؟

نکند موضوع چیز دیگری باشد. مثل گردش بزرگ مالی حج و مواردی از این دست که اوحدی، رئیس سازمان حج و زیارت کشورمان در سفرهای دوره ای خود به برخی استان های کشورمان در سال 93، آن را چهار هزار میلیارد خوانده بود و تاکید کرده بود که این بزرگترین گردش مالی در کشورمان است. گردش مالی ای که اوحدی در جای دیگری آن را یک میلیارد و سیصد میلیون دلاری خواند تا بر برنامه های سازمان متبوع خود برای بهره مندی زائران از این گردش مالی سخن بگوید.

برنامه هایی که آرشیو اخبار نشان میدهد شامل ساخت پروژه های بسیار بزرگی در عربستان و عتبات عالیات است و برخی شان کلید زده شده و در حال پیگیری است. حال آنکه اگر قرار باشد اعزام زائران ایرانی به حج متوقف شود، این برنامه ها به شکست اقتصادی منجر خواهند شد. اینجاست که این ابهام تقویت میشود که نکند اصرار مسئولان سازمان حج کشورمان به اعزام ایرانیان به تمتع، آن هم با وجود کارشکنی های فراوانی سعودی ها، ممانعت در از دست رفتن گردش مالی حج و شکست برنامه اقتصادی شان باشد؟!